Przejdź do treści
ZPI w branżachProdukcja rolna i biogazownie

Zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych w ZPI na wsi

Plan przeznaczający użytki rolne klas I-III na cele nierolnicze bez wymaganej zgody ministra narusza tryb sporządzania planu i podlega stwierdzeniu nieważności co najmniej w tym zakresie, a z tej przyczyny wojewoda stwierdził w 2026 r. nieważność części planu z elektrowniami słonecznymi w Ożarowie. Inwestor powinien więc sprawdzić klasy gruntów przed wnioskiem o ZPI, tym bardziej że projekt ZPI z biogazownią wymagający zgody ministra potrzebuje też zgody rady na przystąpienie. Zgody nie trzeba, gdy grunt pozostaje rolny, jak pod zabudową zagrodową albo biogazownią rolniczą, która wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, spełnia warunki z art. 4 ust. 1 ustawy biogazowej i zajmuje z dojazdami i placami najwyżej 1 ha, oraz na obszarze uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnym i na gruntach rolnych w granicach administracyjnych miast. W sprawach wszczętych od 1 września 2026 r. brak rozstrzygnięcia ministra przez 120 dni od otrzymania wniosku jest równoznaczny z wyrażeniem zgody.

Piotr Meissner, urbanista i architekt Aktualizacja 8.11.2026 13 min czytania

01

Grunty wymagające zgody ministra

ZPI jest szczególną odmianą planu miejscowego (art. 37ea ust. 3, art. 37n ust. 1 i 2 u.p.z.p.), a przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, jeżeli potrzebuje ono zgody, dokonuje się w planie miejsco... Rozwiń Zwiń

ZPI jest szczególną odmianą planu miejscowego (art. 37ea ust. 3, art. 37n ust. 1 i 2 u.p.z.p.), a przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, jeżeli potrzebuje ono zgody, dokonuje się w planie miejscowym (art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l.), czyli także w ZPI. Dla użytków rolnych klas I-III wymaga ono zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi (art. 7 ust. 2 pkt 1). Przeznaczenie na cele nierolnicze oznacza ustalenie dla gruntów rolnych użytkowania innego niż rolnicze (art. 4 pkt 6), dlatego zgody nie trzeba, jeżeli przeznaczony grunt pozostaje gruntem rolnym w rozumieniu art. 2 ust. 1.

02

Zabudowa rolnicza bez zgody ministra

Przy inwestycjach rolniczych liczą się trzy punkty art. 2 ust. 1 u.o.g.r.l., według których do gruntów rolnych należą również: pkt 3: grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi... Rozwiń Zwiń

Przy inwestycjach rolniczych liczą się trzy punkty art. 2 ust. 1 u.o.g.r.l., według których do gruntów rolnych należą również:

  • pkt 3: grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu;
  • pkt 3a: grunty pod budynkami, budowlami i urządzeniami wchodzące w skład biogazowni rolniczej spełniającej warunki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597), a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy, place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i ogrodzenia, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1 ha i wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego;
  • pkt 4: grunty pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych.

Pkt 3 ma niemal tę samą treść co definicja zabudowy zagrodowej w art. 4 pkt 31, w której dochodzi tylko warunek położenia na gruntach rolnych. Budynki i urządzenia służące wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu objaśnia art. 4 pkt 2: służą one do przechowywania środków produkcji, prowadzenia produkcji rolniczej oraz przetwarzania i magazynowania produktów rolniczych wytworzonych w gospodarstwie.

Biogazownia rolnicza nie wymaga zgody ministra, jeżeli jednocześnie spełnia warunki z art. 4 ust. 1 ustawy z 13 lipca 2023 r. (ustawy biogazowej), zajmuje z dojazdami i placami najwyżej 1 ha i wchodzi w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 pkt 3a). Gdy instalacja ma ponad 1 ha, nie wchodzi w skład gospodarstwa albo nie spełnia tych warunków, przeznaczenie pod nią użytków rolnych klas I-III wymaga zgody ministra (art. 7 ust. 2 pkt 1), chyba że grunty leżą w granicach administracyjnych miasta (art. 10a) albo na obszarze uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnym (art. 7 ust. 2a).

03

Wyjątki dla miast i obszarów uzupełnienia zabudowy

Użytki klas I-III na obszarze uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnym nie potrzebują zgody ministra (art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l.). Rozwiń Zwiń

Użytki klas I-III na obszarze uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnym nie potrzebują zgody ministra (art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l.). Art. 10a wyłącza stosowanie rozdziału 2 ustawy, a więc i art. 7, ale tylko dla gruntów rolnych w granicach administracyjnych miast. Obręby wiejskie tego warunku nie spełniają, także w gminie miejsko-wiejskiej. W granicach miasta przepis działa bez względu na klasę gruntu i na nim opiera się uzasadnienie jednego z miejskich projektów ZPI dla elektrowni słonecznej, który przy gruntach klasy IIIb nie zakłada wniosku o zgodę. Art. 10a nie obejmuje gruntów leśnych, więc dla nich zgoda jest potrzebna również w mieście.

Zgoda ministra dla użytków klas I-III zależy od przeznaczenia terenu w ZPI:

Przeznaczenie terenu w ZPIZgoda ministra dla użytków klas I-IIIPodstawa w u.o.g.r.l.Przykład z dokumentów
zabudowa zagrodowa (dom i budynki gospodarstwa)nieart. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 pkt 31Udanin, obręb Konary (uchwała nr XXIII.158.2026)
budynki inwentarskie i magazyny służące wyłącznie produkcji rolniczej w gospodarstwienieart. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 pkt 2-
biogazownia rolnicza do 1 ha w gospodarstwie rolnym, spełniająca warunki z art. 4 ust. 1 ustawy biogazowejnieart. 2 ust. 1 pkt 3a-
biogazownia powyżej 1 ha albo poza gospodarstwemtakart. 4 pkt 6, art. 7 ust. 2 pkt 1-
biogazownia komunalnatakpoza art. 2 ust. 1 pkt 3a-
agroturystyka w zagrodzienie, gdy budynki pozostają zabudową zagrodową gospodarstwa, a działalność inna niż rolnicza mieści się w limicie z art. 12b ust. 1 (do 30 % zagrody, najwyżej 0,05 ha, bez zmiany przeznaczenia); tak, gdy plan przeznacza teren na usługi turystykiart. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 pkt 31, art. 12b-
elektrownia słonecznatakart. 7 ust. 2 pkt 1Ożarów (nieważność w części)
każde przeznaczenie na obszarze uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnymnieart. 7 ust. 2a-
każde przeznaczenie na gruntach rolnych w granicach administracyjnych miastanieart. 10aKęty, elektrownia słoneczna na klasie IIIb (projekt)
04

Zgoda rady przy biogazowni

ZPI, którego inwestycja główna dotyczy wyłącznie instalacji odnawialnego źródła energii innej niż elektrownia wiatrowa, wójt sporządza bez zgody rady na przystąpienie (art. 37ec ust. 6 u.p.z.p.), ale tylko g... Rozwiń Zwiń

ZPI, którego inwestycja główna dotyczy wyłącznie instalacji odnawialnego źródła energii innej niż elektrownia wiatrowa, wójt sporządza bez zgody rady na przystąpienie (art. 37ec ust. 6 u.p.z.p.), ale tylko gdy planu nie dotyczy żaden z przypadków z art. 27b ust. 2. Jednym z nich jest przeznaczenie wymagające zgody z art. 7 ust. 2 u.o.g.r.l. (art. 27b ust. 2 pkt 2), więc projekt ZPI z biogazownią na użytkach klas I-III, których przeznaczenie wymaga zgody ministra, potrzebuje zgody rady na przystąpienie do sporządzenia planu. Biogazowni rolniczej z art. 2 ust. 1 pkt 3a ten warunek nie dotyczy, bo nie wymaga ona zgody ministra.

05

Wniosek wójta o zgodę

W procedurze ZPI wójt występuje o zgodę razem z wystąpieniem o opinie i uzgodnienia projektu planu (art. 37ec ust. 2 pkt 4 lit. c u.p.z.p.). Rozwiń Zwiń

W procedurze ZPI wójt występuje o zgodę razem z wystąpieniem o opinie i uzgodnienia projektu planu (art. 37ec ust. 2 pkt 4 lit. c u.p.z.p.). Wniosek wójt, burmistrz albo prezydent miasta składa do marszałka województwa (art. 7 ust. 3 i 4 u.o.g.r.l.), który dołącza opinię i w terminie do 30 dni przekazuje komplet ministrowi (art. 7 ust. 4). We wniosku jest wykaz powierzchni gruntów według klas bonitacyjnych i mapa z oznaczeniem tych klas (art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2).

Klasy z ewidencji trzeba więc znać, zanim projekt trafi do opinii, i wtedy też ocenić, czy zgoda będzie potrzebna. Projekt ZPI dla biogazowni w jednej z gmin tę ocenę odkłada: uzasadnienie podaje grunty klasy III na obszarze planu, a sprawa zgody ma się wyjaśnić „na dalszym etapie procedury planistycznej”.

06

Milcząca zgoda po 120 dniach

Od 1 września 2026 r. minister ma 120 dni na wyrażenie zgody, licząc od otrzymania wniosku, a gdy termin minie bez zgody i odmowy, brak rozstrzygnięcia jest równoznaczny z wyrażeniem zgody (art. 7 ust. 3 u.o... Rozwiń Zwiń

Od 1 września 2026 r. minister ma 120 dni na wyrażenie zgody, licząc od otrzymania wniosku, a gdy termin minie bez zgody i odmowy, brak rozstrzygnięcia jest równoznaczny z wyrażeniem zgody (art. 7 ust. 3 u.o.g.r.l. w brzmieniu nadanym art. 14 pkt 2 lit. b ustawy z 7 lipca 2023 r., zmienionym art. 5 pkt 2 ustawy z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. poz. 781). Do spraw wszczętych i niezakończonych przed 1 września 2026 r. stosuje się art. 7 ust. 3 w brzmieniu dotychczasowym (art. 61a ustawy z 7 lipca 2023 r., dodany art. 5 pkt 10 ustawy z 30 kwietnia 2026 r.). Brzmienie dotychczasowe nie przewiduje terminu dla ministra ani milczącej zgody. Zdania o 60 dniach i milczącej zgodzie, widoczne w tekście jednolitym ustawy z 2024 r., nie weszły w życie, bo termin ich wejścia przesunięto najpierw na 1 lipca 2026 r. (art. 4 pkt 7 ustawy z 4 kwietnia 2025 r., Dz.U. poz. 527), a potem na 1 września 2026 r. (art. 5 pkt 13 ustawy z 30 kwietnia 2026 r.), kiedy zamiast nich weszło brzmienie o 120 dniach.

07

Nieważność planu bez zgody ministra

Brak wymaganej zgody jest istotnym naruszeniem trybu sporządzania planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.) i prowadzi do stwierdzenia nieważności planu co najmniej w części, w której przeznacza on użytki klas I-III n... Rozwiń Zwiń

Brak wymaganej zgody jest istotnym naruszeniem trybu sporządzania planu (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.) i prowadzi do stwierdzenia nieważności planu co najmniej w części, w której przeznacza on użytki klas I-III na cele nierolnicze. Nieważność stwierdza wojewoda w rozstrzygnięciu nadzorczym w ciągu 30 dni od doręczenia mu uchwały (art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), a po tym terminie sąd administracyjny ze skargi wojewody (art. 93 ust. 1). Skargę do sądu może też wnieść każdy, czyj interes prawny plan narusza (art. 101 ust. 1 tej ustawy). Dopóki nieważności nie stwierdzono, plan obowiązuje. Rada Miejska w Ożarowie uchwaliła 24 czerwca 2026 r. ZPI z terenami elektrowni słonecznych (uchwała nr XLVII/299/2026, Dz. Urz. Woj. Świętokrzyskiego z 2026 r. poz. 2443), a wojewoda świętokrzyski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 6 sierpnia 2026 r. (SPN.III.4130.49.2026, ten sam dziennik, poz. 2707) stwierdził nieważność wszystkich ustaleń planu, w tekście i na rysunku, dla części 25 działek w terenie 2PEF i części działki nr 222 w terenie 3PEF w obrębie Zawada, a z innej przyczyny także pięciu wyrażeń „¾” w § 18 pkt 3 uchwały. Klasy RIIIa i RIIIb gruntów na tych działkach wojewoda ustalił według podkładu mapowego planu, a w dokumentacji prac planistycznych nie było decyzji o zgodzie na zmianę ich przeznaczenia. Burmistrz przyznał w wyjaśnieniach, że zgody nie było, a grunty klas chronionych pominięto „przez omyłkę”.

Podstawą rozstrzygnięcia był art. 37ec ust. 2 pkt 4 lit. c u.p.z.p. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.g.r.l. Wojewoda powołał uchwałę NSA z 29 listopada 2010 r. (II OPS 1/10) w sprawie warunków zabudowy, przytaczając z jej uzasadnienia urywek o gruncie leśnym, według którego zgoda jest konieczną podstawą ustaleń planu o zmianie przeznaczenia, oraz wyrok NSA z 15 lutego 2022 r. (II OSK 490/19). Wojewoda liczył termin nadzoru od przekazania dokumentacji prac planistycznych 7 lipca 2026 r., za wyrokiem NSA z 4 września 2024 r. (II OSK 745/24). Poza częścią objętą rozstrzygnięciem plan Ożarowa nadal obowiązuje.

08

Projekty wiejskie bez wniosku o zgodę

Trzy projekty ZPI z biogazownią w obrębach wiejskich mają w uzasadnieniu to samo zdanie: w granicach obszaru objętego planem „nie zachodziła potrzeba dokonywania zmian przeznaczenia gruntów rolnych na cele n... Rozwiń Zwiń

Trzy projekty ZPI z biogazownią w obrębach wiejskich mają w uzasadnieniu to samo zdanie: w granicach obszaru objętego planem „nie zachodziła potrzeba dokonywania zmian przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze w związku z art. 10a” u.o.g.r.l. Każde z nich stwierdza zarazem: „Plan zmienia dotychczasowe użytkowanie terenu z rolniczego na produkcję związaną z odnawialnymi źródłami energii”, a żadne nie wymienia klas gleb. Art. 10a nie obejmuje obrębów wiejskich, dlatego wójt albo burmistrz musi wystąpić o zgodę ministra tylko wtedy, gdy na obszarze planu, poza obszarem uzupełnienia zabudowy wyznaczonym w planie ogólnym (art. 7 ust. 2a), są użytki klas I-III, a plan przeznacza je na biogazownię spoza art. 2 ust. 1 pkt 3a.

09

Przeznaczenie alternatywne z biogazownią

Projekt, który odkłada ocenę potrzeby zgody, wyznacza teren 1PE-RZP o powierzchni 16,1 ha jako „teren produkcji energii lub produkcji rolniczej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych” (§ 4 pkt 1... Rozwiń Zwiń

Projekt, który odkłada ocenę potrzeby zgody, wyznacza teren 1PE-RZP o powierzchni 16,1 ha jako „teren produkcji energii lub produkcji rolniczej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych” (§ 4 pkt 1) z dopuszczeniem „instalacji odnawialnych źródeł energii w postaci biogazowni, w tym biogazowni rolniczej” (§ 14 pkt 3 lit. a). Według analizy zasadności przystąpienia przekwalifikowanie gruntów klasy III nie wymaga zgody „z uwagi na rolniczy cel planowanego przeznaczenia”. Przeznaczenie alternatywne pozwala jednak postawić na całym terenie biogazownię spoza art. 2 ust. 1 pkt 3a, który obejmuje tylko biogazownię wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego, z gruntami mieszczącymi się razem w 1 ha.

W ocenie autora plan z przeznaczeniem alternatywnym (produkcja energii albo produkcja rolnicza), który w całym terenie dopuszcza biogazownię większą niż 1 ha, przeznacza każdy użytek klas I-III na tym terenie na cele nierolnicze, więc każdy z nich potrzebuje zgody ministra. W tym projekcie dotyczy to wszystkich użytków klasy III w terenie 1PE-RZP.

10

Magazyny poza gospodarstwem rolnym

Inny projekt wyznacza teren 1RZW jako „teren wielkotowarowej produkcji rolnej” i dopuszcza w nim budynki inwentarskie, gospodarczo-garażowe, magazynowe, socjalno-techniczne, budowle rolnicze i urządzenia tec... Rozwiń Zwiń

Inny projekt wyznacza teren 1RZW jako „teren wielkotowarowej produkcji rolnej” i dopuszcza w nim budynki inwentarskie, gospodarczo-garażowe, magazynowe, socjalno-techniczne, budowle rolnicze i urządzenia technologiczne (§ 13 pkt 2 lit. a). Analiza zasadności przystąpienia liczy klasę III na 0,4311 ha z 18,9928 ha obszaru opracowania, czyli ok. 2,3%, i uznaje, że przy rolniczym celu terenu zgoda ministra jest zbędna. Ustalenia projektu nie wiążą jednak magazynów ani budynków socjalno-technicznych z gospodarstwem rolnym, a art. 2 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l. obejmuje budynki gospodarstwa służące wyłącznie produkcji rolniczej, w tym magazyn środków produkcji albo produktów rolniczych z gospodarstwa (art. 4 pkt 2). Pkt 4 dotyczy wyłącznie budynków bezpośrednio służących produkcji działu specjalnego.

W ocenie autora dla 0,4311 ha klasy III w terenie 1RZW należy więc albo wystąpić o zgodę ministra, albo zawęzić przeznaczenie tej części terenu do budynków z art. 2 ust. 1 pkt 3 albo pkt 4.

11

Klasy gleb w ustaleniach planu

Jedna z uchwał dla elektrowni słonecznej dopuszcza panele „na gruntach klasy III posiadających zgodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi” (§ 15 ust. 1 pkt 1), chociaż zgodę trzeba mieć, zanim rada uchwali plan... Rozwiń Zwiń

Jedna z uchwał dla elektrowni słonecznej dopuszcza panele „na gruntach klasy III posiadających zgodę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi” (§ 15 ust. 1 pkt 1), chociaż zgodę trzeba mieć, zanim rada uchwali plan (art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l., art. 37ec ust. 2 pkt 4 lit. c u.p.z.p.). Inna uchwała tej gminy ogranicza przeznaczenie do klas IVa, IVb, PsV i N (§ 14 ust. 1 pkt 1), więc inna klasyfikacja w ewidencji może przesunąć zasięg przeznaczenia podstawowego, choć plan się nie zmienia. Linie rozgraniczające w planie oddzielają jednak tereny o różnym przeznaczeniu (art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.).

Inaczej plan gminy Ustka dla obrębów Duninowo oraz Duninowo PGR (uchwała nr XX.243.2025, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2025 r. poz. 3849) wpisuje klasę i powierzchnię w przepis o zmianie przeznaczenia: „Dokonuje się zmiany przeznaczenia gruntów rolnych klasy IIIa o powierzchni 3,7146 ha na cele nierolnicze”, z powołaniem decyzji ministra DNI.tr.602.303.2025 (§ 18 ust. 1-2). Ustalenia dla terenu nie zależą więc od bieżącego stanu ewidencji i jej późniejsza zmiana nie przesunie zasięgu przeznaczenia, również wtedy, gdy uzasadnienie planu poda klasy oraz hektary, na które jest zgoda.

12

Q&A

Czy biogazownia na gruncie klasy III wymaga zgody na zmianę przeznaczenia? Rozwiń Zwiń

Czy biogazownia na gruncie klasy III wymaga zgody na zmianę przeznaczenia?

Nie, jeżeli to biogazownia rolnicza, która spełnia warunki z art. 4 ust. 1 ustawy biogazowej, zajmuje z dojazdami i placami najwyżej 1 ha i wchodzi w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 pkt 3a u.o.g.r.l.). Instalacja większa, poza gospodarstwem albo bez tych warunków wymaga zgody ministra, chyba że grunt leży w granicach administracyjnych miasta (art. 10a) albo na obszarze uzupełnienia zabudowy (art. 7 ust. 2a).

Na którym etapie procedury ZPI wójt występuje o zgodę?

To etap wystąpienia o opinie i uzgodnienia projektu planu (art. 37ec ust. 2 pkt 4 lit. c u.p.z.p.). Klasy z ewidencji trzeba jednak ustalić wcześniej, bo wykaz powierzchni gruntów według klas bonitacyjnych jest częścią wniosku (art. 10 ust. 1 pkt 2 u.o.g.r.l.).

Twoja branża ma tu swoje pułapki.

Analiza wykonalności sprawdza je dla konkretnej nieruchomości i konkretnego zamierzenia.

509 590 500